A Ghost Story

Tôi thích những bộ phim thách thức tôi, thay đổi cách nhìn của tôi, bắt tôi không ngừng suy nghĩ và mổ xẻ xem vì sao và theo cách nào tôi bị đánh động. Trong một cuộc trao đổi gần đây mà tôi may mắn tham dự, đạo diễn Trần Anh Hùng đã gọi yếu tố mang lại hiệu ứng đó nơi người xem là ngôn ngữ hình ảnh.

A Ghost Story có một ngôn ngữ, một bước sóng riêng của nó. Nhưng lựa chọn nghệ thuật thành công nhất của đạo diễn David Lowery là để nhân vật chính-con ma- đứng sau một tấm drap giường suốt bộ phim.

Phim mở đầu bằng hai nhân vật của Casey Affleck và Rooney Mara, không rõ tên gì, đang sống trong căn nhà vùng ngoại ô Texas êm đềm. Trong một chi tiết, giấc ngủ của hai người bị gián đoạn bởi một vật gì đó rơi xuống cây piano, một motif kinh điển của chuyện ma. Song sau đó hai nhân vật trở lại giấc ngủ, chiếc máy quay dừng rất lâu nơi họ, lúc này người xem biết mình đang xem một câu chuyện ma rất rất khác.

Không lâu sau, con ma chính thức xuất hiện, nhân vật Casey Affleck chết trong một tai nạn xe hơi. Những chi tiết về nước mắt, thảm kịch không được đưa lên phim. Nhân vật nam chính trở thành một hồn ma trùm tấm drap, đi lại và quan sát thế giới xung quanh. Anh đi về căn nhà của mình ngay lập tức, nơi vợ (hay người yêu anh?) đang còn trong nỗi đau mất anh. Một trong những cảnh nổi tiếng nhất của phim là lúc Mara ăn hơn nửa ổ bánh pie ngấu nghiến. Cảnh quay không hề bị cắt, chắc chắn sẽ làm khó chịu những khán giả không quen với nhịp phim chậm bất thường. Ổ bánh có lẽ là bữa ăn đàng hoàng đầu tiên sau đám tang. Rất nhiều lần, phim chơi đùa với thời gian như thế, hoặc bằng một cảnh rất chậm, hoặc bằng cách nhảy cóc về quá khứ hoặc qua vài thập niên mà không có dấu hiệu báo trước, khi con ma du hành xuyên thời gian và quan sát một siêu đô thị với những toà nhà cao tầng thế chỗ cho ngôi nhà cũ của anh. Phim chuyển cảnh mà không tối đen màn hình, cho người xem cảm nhận thời gian theo cách một hồn ma cảm nhận.

Trở lại với tấm drap, một đạo cụ, kỹ xảo vô cùng giản đơn mà mang lại hiệu quả lớn. Con ma chỉ có thể “diễn xuất” bằng những cái nâng tay, xoay đầu, và vị trí đứng. Trong một cảnh, con ma nhìn sang nhà đối diện, một con ma khác vẫy chào lại. Hai bên “thần giao cách cảm” với nhau, người xem đọc được trao đổi của hai bên bằng phụ đề: “Tôi đang đợi một người”, con ma nhà đối diện nói. “Ai?”, nhân vật chính hỏi. “Tôi không nhớ nữa”, con ma kia trả lời. Những thủ pháp điện ảnh sơ đẳng nhất, góc quay, đạo cụ, phụ đề đã tuôn ra một nguồn cảm xúc, một nỗi buồn không ngơi, và muôn vàn suy nghĩ về sự mong manh, thay đổi của dòng đời.

So với tác phẩm đầu tay khá “non”, Ain’t Them Bodies Saints, cũng với Casey Affleck và Rooney Mara, A Ghost Story là một bước tiến với sự nhuần nhuyễn và tự tin, dù Lowry vẫn giữ phong cách của mình, từ chối cách kể chuyện truyền thống, thay vào đó là những khung hình đẫm chất suy tư, và nhiều thơ, nhiều nhạc. Ánh sáng, âm nhạc, khung hình, và nhất là những ngôi nhà Texas gợi nhớ rất nhiều về The Tree of Life. Một bộ phim rất ít cốt truyện và thoại bỗng dưng có một đoạn độc thoại dài của một vị khách ở ngôi nhà cặp đôi đã từng ở (Gary Oldman) trong một buổi tiệc là một bất ngờ thú vị. Đoạn thoại trên nói về dấu ấn con người trong lịch sử và sự lãng quên. Trong năm nay, một phiên bản trẻ em cũng khai thác tốt đề tài này là Coco.

Trong một cảnh khác, hồn ma đã thực sự “nhát” ba mẹ con mới dọn đến ở, theo cách của phim ma truyền thống. Kết quả là những vị khách mới lại dọn đi trong kinh hoàng, để lại hồn ma trong căn nhà cũ của anh, nơi anh chưa tìm được sự giải thoát, giữa lưng chừng hai thế giới.

Điều cuối cùng giữ hồn ma ở lại, hóa ra là một mảnh giấy trong kẽ tường. Nhân vật của Mara luôn viết những mẩu giấy nhỏ, giấu vào những góc nhà mà cô ở, sơn đè lên, trước khi cô dọn đến một nơi mới, để cất giấu một bí mật về điều cô nhớ nhất về căn nhà (lúc này nhân vật nữ chính đã tiếp tục cuộc sống mới). Hồn ma, phải chăng với đôi bàn tay bị hạn chế bởi tấm drap, và bất chấp những siêu năng lực khác, phải mất rất nhiều thời gian để gỡ mảnh giấy ra.

Phim kết thúc bằng một câu hỏi, có lẽ không như nhiều người muốn, nhưng đó là điều họ cần. Chúng ta biết hết những gì hồn ma biết, trừ thời khắc quyết định, khi hồn ma mang bí mật mà anh cất công tìm kiếm về vô tận, để lại những lớp sóng cảm xúc. Với kết phim này, A Ghost Story nên được liệt chung với Lost in TranslationIn the Mood for Love.

Our Rating

10