Cemetery of Splendor

Cũng như Uncle Boonmee Who Can Recall His Past Lives (rất xứng đáng với giải Cành Cọ Vàng 2010), bộ phim mới nhất này của tác giả Apichatpong Weerasethakul sẽ mang lại cho người xem cảm giác rất buồn ngủ (!). Đó cũng chính là chủ đích của ông và cũng là diễn biến lớn nhất trong phim: Những người lính bị mắc một căn bệnh lạ khiến họ ngủ li bì. Một ngôi trường cũ được biến thành trạm xá để chăm sóc họ. Một trong những liệu pháp chăm sóc là ánh sáng màu của những ngọn đèn đặt phía trên giường họ. Suốt bộ phim không thấy ai khỏi bệnh, có lẽ ánh đèn chỉ giúp họ yên giấc hơn chăng?

Jenjira (Jenjira Pongpas – nữ diễn viên quen thuộc trong phim của Apichatpong) tình nguyện tham gia chăm sóc những người lính, công việc chủ yếu là lau rửa và dẫn họ đi ăn mỗi khi họ tỉnh dậy (trong một thời gian ngắn). Thế là bộ phim có rất nhiều cảnh ngủ. Ngay cả nhân vật Jenjira với đôi chân chống nạng cũng là một hình thức ngủ. Người xem như được ru vào một thế giới kỳ lạ, nhưng có lẽ đã dần quen nếu họ quan tâm đến phim của Joe (tên thân mật của Weerasethakul). Thế giới của những điều đối lập, của quá khứ và hiện tại, thật và ảo, người sống và kẻ chết. Đất nước Thái Lan là mảnh đất màu mỡ cho cả yếu tố tâm linh và mê tín.

Thật vậy, Jenjira được hai cô công chúa thời xưa hiện hình tiết lộ rằng những người lính đang được các vua dưới âm phủ mượn để chiến đấu. Và bên dưới ngôi trường là mộ của những triều đình cổ xưa. Hai cô công chúa ăn mặc như người bình thường và hồn nhiên ăn trái bòn bon với Jenjira khiến bà cũng không khỏi kinh ngạc khi nghe họ giới thiệu về danh tánh.

Phim của Joe là vậy, không hề có kỹ xảo, ồn ào. Tất cả những chi tiết mà lẽ ra sẽ gây sốc đều mang một sự bình thản. Phim có những cảnh cũng “đắt” không kém cảnh sex giữa công chúa và cá trong Uncle Boonmee. Những cảnh này có vẻ chẳng ăn nhập gì. Cảnh một người đại tiện trong rừng hay một đàn gà hay những người đi lại theo một đội hình trong công viên đều mang một chất thơ riêng. Và cái hay của tác giả Thái Lan này là ông không lý giải cho những diều kỳ lạ đó, mà trêu chọc khán giả, khiến họ đau đầu. Một khoảnh khắc khác trong phim, trên bầu trời xuất hiện một vật thể giống một con “amip”. Khán giả không biết mình đang nhìn vào cái gì.

Rất nhiều cảnh sinh hoạt đời thường được lồng vào phim. Jenjira dẫn Itt (một người lính bà chăm sóc) đi ăn hàng khuya, đi xem phim (một bộ phim kinh dị thị trường rất “Thái”). Ngay cả cuộc đời thật của nữ diễn viên này cũng thành phim. Tất cả những yếu tố đó đều hài hòa, không cho cảm giác gượng ép hay “đuối” ý tưởng, trái lại chúng thử thách, kích thích người xem cùng tham gia vào bộ phim, hay nói cách khác, cùng ngủ chung một giấc ngủ với những người Thái.

Đạo diễn phát biểu rằng đây là bộ phim cuối cùng ông làm ở quê hương; ông đã nản với những vấn đề của đất nước. Có thể đồng ý rằng đây là bộ phim chính trị nhất của ông (phim chưa được chiếu ở Thái Lan và có lẽ khó mà qua được kiểm duyệt). Weerasethakul không sống được bằng phim (phim phải nhờ rất nhiều nguồn tài trợ), nhưng ông là một trong những tài năng hiếm hoi đã được quyền làm bất cứ những gì mình muốn trong nghệ thuật. Cemetery of Splendor nếu tách rời những phê phán chính trị (vốn được làm rất khéo) vẫn là một tác phẩm điện ảnh độc nhất.

Như thường lệ, phim không có đầu không có cuối, không giải quyết vấn đề gì, nhưng tác động của nó bắt đầu “ăn sâu” khi nó kết thúc, khi người xem tỉnh dậy sau hai tiếng bị thôi miên. Về phần Jenjira, trong cảnh cuối, ngồi bất động trợn mắt nhìn bọn trẻ chơi đá banh trên những mô đất đang được cày xới (người ta đang đào bới gì đó hay xây công trình mới?), có lẽ bà chưa sẵn sàng để tỉnh dậy khỏi cơn ác mộng chung.

Our Rating

10 Score