Clouds of Sils Maria

“The world’s a stage” 
(William Shakespeare)
Tựa đề của phim nói đến một hiện tượng khí tượng hiếm gặp ở Sils Maria, Thụy Sĩ, khi những đám mây hình thành vào sáng sớm trông giống như một con rắn khổng lồ trườn qua sườn núi Maloja. Nhân vật chính của phim, Maria Enders, nhất định đón xem cho được “con rắn Maloja,” như thể cô sẽ tìm thấy ý nghĩa cho đời sống của chính mình.

Maria Enders (Juliette Binoche) là ngôi sao màn bạc lừng danh thế giới, đang tuổi trung niên. Cô đang trên đường đến Zurich để nhận một giải thưởng thay mặt cho nhà biên kịch sân khấu lừng danh Wilhelm Melchior, người đã tạo bệ phóng cho sự nghiệp của Maria với vở kịch Maloja Snake (cái tên không phải là trùng hợp ngẫu nhiên). Maria đi đường với cô trợ lý mười tám tuổi Valentine (Kristen Stewart), ngổ ngáo và luôn nói thẳng, bất kể Maria nghĩ gì. Tuy vậy, Valentine làm rất tốt công việc của một trợ lý, nắm hết những ngổn ngang của Maria. Đầu phim chúng ta được giới thiệu về Valetine chứ không phải ngôi sao Maria, khi cô trợ lý đang trả lời những cuộc điện thoại dồn dập.

Maria đang ở giữa những khủng khoảng trong đời sống, trong đó có vụ ly dị tốn kém. Như thể cộng thêm cho những rắc rối đó, họ nghe tin Wilhelm qua đời (sau đó được tiết lộ là tự sát). Buổi lễ tôn vinh sẽ phải trở thành lễ tưởng niệm.

Phim nói về người nghệ sĩ khủng hoảng gần đây nhất là bộ phim giành giải Oscar Birdman, với nhiều thủ pháp táo bạo. Clouds of Sils Maria ngoài tựa đề mang tính ẩn dụ cao thì không có gì ồn ào lộng lẫy trên bề mặt. Những phê bình châm biếm cũng không rõ ràng và thẳng thừng (đạo diễn Assayas từng là nhà phê bình phim). Thế nhưng, bên dưới sự bình thường đó là những tầng lớp tinh tế, biến hóa như những đám mây trên sườn núi Alps hùng vĩ trong tựa đề.

Kịch bản Maloja Snake nói về mối quan hệ giữa Helena, một người phụ nữ trung niên, và cô trợ lý trẻ Sigrid. Sau khi bị cô gái trẻ lợi dụng, và ruồng bỏ, Helena tự sát. Trong lễ trao giải còn có sự có mặt của đạo diễn đang lên Henryk Wald (Hans Zischler), người đang có tham vọng làm lại bộ phim Maloja Snake, với ý định trao vai Helena cho Maria. Bản thân việc cast Maria vào vai Helena đã là đề tài nóng hổi của báo giới, vì ai cũng muốn xem cô đào hoán đổi từ Sigrid thành Helena như thế nào. Maria hết sức lưỡng lự, vì nhận vai Helena cũng là tự đối mặt với những thay đổi, cả về tuổi tác lẫn về nhân sinh quan sau hai mươi mấy năm, chưa kể áp lực của vai diễn. Vai Ingrid được nhắm đến cho Jo-Ann Ellis (Chloë Grace Moretz), một ngôi sao không phải không có tài nhưng nổi nhờ scandal, điển hình là mối quan hệ tình ái với một nhà văn lớn, khiến cô vợ anh này tự sát vào cuối phim. Phim có cảnh Maria và Valentine đi xem một bộ phim “bom tấn” sci-fi do Jo-Ann đóng, và sau đó hai người có một cuộc tranh luận rất thú vị. Maria thì cười vào bộ phim Hollywood hạ cấp, Valentine thì cho rằng “bom tấn” cũng có chiều sâu, sự thật của của nó, và rằng Jo-Ann đã diễn tốt, ngoài đời Jo-Ann cũng là người đáng ngưỡng mộ vì “dám sống là chính mình.” Cuộc tranh cãi đã dẫn Maria đến chỗ lần đầu tiên cô này google “nữ hoàng rắc rối” Jo-Ann để xem những scandal và phỏng vấn của cô gái trẻ này. Người xem dễ dàng nhận ra nỗi sợ của Maria, rằng vai diễn làm nên sự nghiệp cô sắp bị đánh cắp. Cũng khá mỉa mai, khi Jo-Ann tiết lộ rằng Maria là cảm hứng cho cô gái trẻ trở thành diễn viên.

Đối trọng thật sự của Maria trong phim này thật ra là Valentine. Đạo diễn Olivier Assayas viết kịch bản này dành cho Binoche, một tài năng đã được khẳng định với những vai diễn đòi hỏi nhiều sự tiết lộ và biến chuyển (Hãy xem Certified Copy). Tuy nhiên, ngạc nhiên thú vị nhất của phim nằm ở nhân vật Valentine. Tương tự như vai cô con gái trong Still Alice, Stewart với gương mặt ít biểu lộ, “lạnh” và bướng là sự lựa chọn chính xác cho nhân vật. Những đoạn hai người tập kịch bản là những đoạn xuất sắc nhất của phim. Maria diễn, còn Valentine chỉ đọc những câu thoại một cách bình thản. Người xem không biết đó chỉ là kịch bản, hay còn là đời thật của hai người phụ nữ này nữa. Giọng đọc và diễn xuất (hay sự thiếu diễn xuất) của Stewart làm tăng sự hồi hộp cho phim.

Trong một cảnh đầu phim, chúng ta thấy Maria phút trước khóc lóc, phút sau đã “pose” rất điệu nghệ cho phóng viên chụp ảnh. Một Valentine đứng mỉm cười ở trong góc. Đôi khi người xem có ấn tượng rằng Valentine biết Maria còn hơn Maria biết bản thân mình. Có thể Valentine cũng đoán được rằng Maria sẽ nhận vai Helena. Và thật sự Maria đã nhận vai, một cách dũng cảm và chuyên nghiệp. Nữ diễn viên không thèm đọc trước kịch bản Maloja Snake (mới sửa chữa và thêm những chi tiết mới từ chính nhà biên kịch vừa qua đời), không rõ vì lười, sợ, hay thật sự như cô nói rằng để tự thử thách mình. Rốt cuộc, cũng như cô nói “Đó chỉ là công việc”.

Our Rating

10 Score