Moonlight

Còn có mỹ từ nào chưa được dùng để nói về bộ phim này, một câu chuyện coming-of-age, tình bạn, tình yêu, bản dạng và sự tha thứ tinh tế, cân bằng giữa nhân văn và nghệ thuật?

Phim ra mắt vào một năm đầy biến động với những cuộc chạm trán sắc tộc và những tội ác kỳ thị đẫm máu, nhưng xin đừng gắn cho Moonlight một cái mác tuyên ngôn chính trị, như những phim người ta bàn tán, tung hô, trao giải rồi quên lãng, mà hãy chiêm ngưỡng phim như một tác phẩm nghệ thuật, như ánh trăng không bao giờ cũ.

Moonlight là ba chương trong cuộc đời của cậu bé da đen Chiron. Nếu lựa chọn chỉ một diễn viên cho nhân vật chính là một trong những thành công then chốt của Boyhood thì việc cast ba nam diễn viên khác nhau cho nhân vật Chiron trong một bộ phim ấn tượng về diễn xuất thể hiện sự tài tình và rằng có muôn vàn cách để khắc họa một nhân vật. Hãy nhìn vào poster phim, cũng đầy nghệ thuật, với ba gương mặt đan xen, ăn khớp vào nhau.

Chương một, mở đầu của phim cho thấy một đứa bé rụt rè Chiron (biệt danh là “Little”) đang chạy trốn đám bạn bắt nạt. Chiron được Juan (Mahershala Ali) tìm thấy và đưa về căn nhà sang trọng có cô bạn gái Teresa (Janelle Monae). Căn nhà với hai người lạ này đã mang lại cho cậu bé tình yêu thương và sự tự tin, điều mà người mẹ nghiện ngập và bạo hành không thể cho cậu. Chính nơi Juan mà Chiron tìm được hình ảnh người cha. Nam diễn viên Ali đã mang lại đúng nghĩa cho từ “supporting” trong “diễn viên phụ – Supporting Actor” với những lời dạy quý báu cho cậu bé. Cảnh Juan tập bơi cho Chiron mang tính biểu tượng cao, với nước như một sự thanh tẩy. Cuộc nói chuyện về giới tính lần đầu trên bàn ăn, cũng như khoảnh khắc Juan thừa nhận mình buôn ma túy, đồng nghĩa với tiếp tay cho sự nghiện ngập của mẹ Chiron (Naomie Harris) cũng là những điểm sáng khác. “Một ngày nào đó con sẽ phải quyết định mình là ai, và không ai có thể quyết định thay con”, câu nói đi theo Chiron và mang lại sự hồi hộp suốt bộ phim cho khán giả, dõi theo cậu bé để cùng tìm câu trả lời.

Khi người xem gặp Chiron thiếu niên (Ashton Sanders), vẫn mảnh khảnh, nhút nhát, lạc lõng, và vẫn là tâm điểm của sự bắt nạt, người bạn duy nhất từ thời thơ ấu vẫn là Kevin (lúc này được Jharell Jerome đóng). Chính Kevin là người để Chiron chia sẻ, cũng là người đánh thức bản năng tình dục trong cậu, và ngay sau đó phản bội cậu trong một cảnh bạo lực ở trường học mà có lẽ nên xem thay vì được kể ở đây. Ở nhà cũng không khá hơn khi Chiron tiếp tục chịu sự dày vò từ người mẹ.

Tới đây dễ thấy rằng Moonlight là bi kịch nối tiếp bi kịch, nhưng nếu chỉ thấy điều đó là hiểu lầm bộ phim. Ta thấy gì khi xem một bộ phim, cũng như ta biết gì khi nhìn một con người? Nhạc phim lung linh hư ảo. Những góc quay duy mỹ, như khi là sóng biển vỗ vào bờ, mang lại cái đẹp hòa quyện vào một câu chuyện gai góc.

Phim được chuyển thể từ vở kịch In Moonlight Black Boys Look Blue, một tựa đề nhẹ nhàng nhưng đầy phản kháng. Thật vậy, những gì bên ngoài hoàn toàn đánh lừa sự thật về tâm hồn con người. Nhiều năm trôi qua, Chiron (Trevante Rhodes) trở thành một người đàn ông vạm vỡ, như thể những lớp cơ bắp có thể mang lại sự tự vệ khỏi xã hội khắc nghiệt. Xe thể thao, trang sức cộng vào hình ảnh người đàn ông da đen ngầu đời. Nếu không nhờ ánh mắt, và cách nói chuyện “cạy miệng mới ra được ba từ” (Kevin trêu) thì khó mà nhận ra. Mỉa mai thay, những đồng tiền đó cũng đến từ điều anh từng căm ghét: bán ma túy. Một vòng luẩn quẩn của cuộc đời.

Chương ba của bộ phim là khi người xem thấy được ánh trăng của sự hy vọng. Mở đầu bằng cuộc đoàn tụ của Chiron với mẹ, lúc này đã hài lòng với cuộc sống trong trại cai nghiện và ăn năn hối cải về cách đối xử với con. Cảnh hai mẹ con gặp lại là những phút tạo nên Oscar. Diễn xuất, chuyển tải lời thoại là tài năng của diễn viên; còn khoảnh khắc người mẹ không đốt nổi điếu thuốc, người con đốt hộ chứng tỏ sự nhạy cảm của đạo diễn. Moonlight ngập tràn những hình ảnh, cảm xúc rất đời thường và rất người như thế. Phim không quên rằng cuộc đời là tổng thể những sự kiện, những bước ngoặt, nhưng cũng tạo thành bởi những cảm giác, những cử chỉ bé nhỏ, như điếu thuốc, như khi bàn tay vuốt trên cát, thay thậm chí là một “giấc mơ ướt”.

Tất cả những nét đẹp của phim đều kết tinh trong khoảng ba mươi phút cuối. Ngoài người mẹ, Kevin là người cần sự tha thứ Chiron. Kevin (Andre Holland) lúc này đã ổn định cuộc sống với công việc đầu bếp ở một nhà hang nhỏ, và đi qua một cuộc hôn nhân. Anh tìm cách liên lạc lại với người bạn cũ chỉ để chiêu đãi một bữa tối do chính tay anh làm. Cuộc gặp lại và bữa ăn với những câu hỏi thăm, trao đổi chính là phép màu của kiệt tác này. Thật đáng buồn khi nhận thấy rằng điện ảnh quá thiếu những điều bình dị như thế này, và quá thừa những ồn ào, sáo rỗng. Ngạc nhiên thay, một bữa ăn ấm áp, một chuyến xe về nhà, một ấm trà đun nóng trên bếp là những gì người xem cần nhất trong điện ảnh năm nay.

Moonlight mang nhiều tầng lớp, khó có thể tóm gọn trong một câu. Đây là bộ phim nói về tình yêu dưới những thù hình khác nhau. Phim còn chạm tới một đề tài có lẽ chưa từng được khai thác: sự dịu dàng của những người đàn ông. Trong “người cha” Juan, trong người bạn Kevin, và nhất là trong Chiron. Xã hội không có nhiều chốn dung thân cho sự dịu dàng này, huống hồ điện ảnh. Chiron biến đổi ngoại hình trong nỗ lực đi theo những gì xã hội bảo người đàn ông trở thành. Nhưng bên trong anh vẫn là cậu bé dịu dàng của ngày nào. Ánh mắt không thể dối lừa. Quả là vinh dự cho người xem thấy được tâm hồn đằng sau cánh cửa sổ ấy.

Kevin, tin rằng mình đã tìm ra câu trả lời cho cuộc đời trong cuộc sống hiện tại, hỏi Chiron câu hỏi của năm cũ: “Who is you?” Trước mặt anh vẫn là người bạn anh biết, dẫu với bề ngoài bóng loáng, vẫn ấp úng không nói trọn câu. Làm sao một người thực sự biết mình là ai? Liệu Kevin có chắc chắn hơn Chiron hay không? Nhưng có lẽ, câu trả lời đã luôn ở đó, suốt bộ phim: Đây là một con người biết yêu thương.

Moonlight không phải là phim chính trị hô hào nhân quyền, mà là phim của lòng nhân ái; do đó dễ dàng đứng trên đỉnh cao của bất cứ năm nào.

Our Rating

10 Score