Oscar 2016: The Winner is The Excellent!

Tám mươi tám mùa Oscar, hẳn đã có những lần thật khó để dự đoán bằng lý trí – hoặc để trái tim lựa chọn – một và chỉ một bộ phim cầm lấy tượng vàng. 2016 là một mùa như thế!

The Big Short (Đại Suy Thoái) có thể nói là một trong những phim khó xem nhất trong tám phim nhận đề cử Best Picture năm nay. Những khái niệm kinh tế, chứng khoán, cổ phiếu… nhức cả đầu không dành cho số đông. Một bộ phim với quá nhiều tuyến nhân vật không phải là điều dễ chịu cho số đông. Và kể cả khi dàn diễn viên quá gần gũi với số đông thì câu chuyện này, đề tài này cũng không gần gũi với số đông – dù người xem có thuộc số 8 triệu người mất việc và 6 triệu người mất nhà trong đợt khủng hoảng kinh tế mà bộ phim nhắc đến hay không.

Nhưng, đó chính là ý nghĩa của The Big Short – một bộ phim rối loạn đến mức khó mà hiểu được về một vấn đề kinh tế khó mà hiểu được. Người ta hoàn toàn có thể làm một phim dễ nuốt hơn về khủng hoảng kinh tế, như là khai thác một lát cắt nào đó, một người bỗng thành vô gia cư, một gia đình ly tán vì vụ tự tử do phá sản… Rất nhiều chủ đề! Nhưng đó không phải là câu chuyện The Big Short muốn kể. Và đó cũng sẽ không là con đường đưa The Big Short đến đề cử Best Picture.

Hãy xem The Big Short. Không cần phải hiểu B, BB, BBB, AAA là cái gì. Và đến cuối phim, trong đoạn thoại của Brad Pitt và hai chàng trai trẻ, bạn sẽ tự nhiên nhận ra mình đã hiểu bộ phim này một cách kỳ lạ như thế nào.

Hãy kiên nhẫn! The Big Short xứng đáng để trải qua (nhưng một lần là đủ!).

Bridge of Spies (Người Đàm Phán) là một anh hùng truyện về một luật sư có thật, người Mỹ – James B. Donovan, do Tom Hanks thủ vai, mà nếu không phải ông thì cũng đừng là ai khác.

Bộ phim này sở hữu quá nhiều yếu tố “must-see”, và thậm chí “must-praise”: Đạo diễn lừng danh Steven Spielberg, tài tử lừng danh Tom Hanks, anh em nhà Coen lừng danh viết kịch bản… Thế nhưng, đây vẫn không phải là một phim dễ xem với đề tài chính trị khô khan và một thời lượng hơn hai tiếng đồng hồ, thử thách lòng kiên nhẫn của bất kỳ ai. Và nếu đã có thể vượt qua, thì câu chuyện về “người đàn ông đứng thẳng” xứng đáng với từng phút đã lấy đi của bạn, để lấp đầy vào đó không gì hơn ngoài một lòng tin mạnh mẽ. Tin ở điều đúng!

Brooklyn (Người Nhập Cư) thoạt có vẻ không thể “sánh” với bảy phim còn lại về độ nặng ký. Phim không có nói gì về suy thoái kinh tế thế giới, về chính trị, về cuộc chiến sinh tử thời hậu Khải Huyền, về cuộc giải cứu ai đó ở một vì sao xa xôi, về cuộc sinh tồn trở về từ cõi chết, về cuộc đào thoát khỏi kẻ đã cưỡng hiếp và giam giữ mình hàng bao nhiêu năm, hay về những vụ bê bối lạm dụng tình dục của các linh mục… Nhưng Brooklyn không hề là một câu chuyện nhỏ chìm lấp giữa bảy câu chuyện lớn. Đây là một câu chuyện mà ai cũng từng nhìn thấy hoặc đang trải qua. Đây là hành trình cuộc sống có thực của mỗi con người: Tự giải cứu bản thân và chấp nhận hy sinh. Và như thế, Brooklyn là một câu chuyện có sức nặng, nhưng lại được chuyển tải dưới một hình thức nhẹ nhàng, như tảng đá được lưu chuyển bởi dòng sông. Thật kỳ diệu, Brooklyn!

Mad Max: Fury Road (Max Điên: Con Đường Cuồng Nộ) có thể nói là một trong những phim hành động hay nhất không chỉ của năm nay mà trong lịch sử phim hành động của thế giới. Nếu muốn nói về Mad Max, có thể dành hai ngàn trang giấy. Hoặc hai từ: No.1.

The Martian (Người Về Từ Sao Hỏa) khá lạc lõng trong danh sách đề cử này, bởi vì mặc dù “rất Mỹ” (những phim khác cũng sẽ “rất Mỹ”) nhưng một bộ phim khoa học viễn tưởng kết thúc có hậu không thể nào “đọ sức” với những câu chuyện đau đáu, nhức nhối mang tính thời sự. Thực tế là vậy, ở Oscar!

Nhưng The Martian sao có thể nhẹ ký hơn bất kỳ phim nào khi truyền đến cho người xem hai điều vốn dĩ không mới nhưng chưa bao giờ cũ. Một là tinh thần không bao giờ khuất phục, kể cả trong những hoàn cảnh tuyệt vọng nhất mà con người nghĩ ra, như là bị cầm chân trên sao Hỏa. Sao Hỏa! Không phải một hòn đảo bí mật ngoài đại dương mà là sao Hỏa. Hai là tinh thần “vì một người” mà chưa có một thước phim nào của Mỹ quên nhắc cho phần còn lại của thế giới về điều đó.

The Martian dùng một câu chuyện chắc khó lòng xảy ra để nhấn mạnh một lần nữa – một ngàn lần nữa – tinh thần đẹp đẽ mà người Mỹ không muốn sở hữu một mình họ, dù họ tự hào mình sở hữu tinh thần đó.

The Revenant (Người Về Từ Cõi Chết) đã nhận không ít lời ngợi ca, nhưng có lẽ đây là bộ phim ít được lòng người viết nhất trong số tám phim.

Lỗi không ở Leo – tất nhiên! Anh xứng đáng với mọi giải thưởng cho diễn xuất, lao động và hy sinh. Lỗi của Revenant nằm ở tính phô diễn – mặc dù suy nghĩ về điều này, ta cũng biết bộ phim khó lòng sơ sài.

Tuy nhiên, bộ phim tràn ngập một sự ngưỡng mộ dành cho những người đã làm nên nó. Không dễ đâu! Không đơn giản để có tất cả những điều dữ dội, khốc liệt, hùng tráng… mà ta chứng kiến trên màn ảnh rộng (nếu ai có may mắn xem IMAX thì tuyệt hơn nữa!). Chỉ có một điều hơi đáng tiếc, Leonardo DiCaprio đã lấn át đi nhân vật của chính anh. Người ta không nhớ nhiều đến một Hugh Glass (tôi không tin là bạn có nhớ tên nhân vật) đau khổ vì mất vợ chết con, mà sẽ quan tâm đến một Leo đang lao động vất vả để chạm đến vinh quang. Điều đó xứng đáng! Nhắc lại, lỗi không ở Leo. Nhưng The Revenant nên là một bộ phim về Hugh Glass chứ không phải một trong những trích đoạn phim tài liệu về cuộc hành trình đến tượng vàng Oscar của Leo.

Dù vậy, The Revenant nên xem một lần (một lần thôi là đủ rồi, phim quá dài!). Bởi như đã nói, bộ phim sẽ cho ta biết nghề làm phim đòi hỏi phải đánh đổi như thế nào.

Room (Căn Phòng) có đề tài không hoàn toàn mới, nhưng câu chuyện khá gây chú ý về một cô gái trẻ vì nhớ lời mẹ dặn luôn “nice” với mọi người mà bị kẻ xấu bắt cóc, cưỡng bức, có con. Cô và con trai bị nhốt trong một căn phòng suốt bảy năm. Đến lúc đứa trẻ năm tuổi, cô bỗng cảm thấy giờ là lúc phải làm một cuộc đào thoát. Nhưng phần quan trọng của câu chuyện lại không phải lúc bị nhốt – theo cách một phim thriller, mà là lúc cánh cửa phòng mở ra.

Có nhiều người thích Room thì cũng có những người không thích lắm, mà người viết thuộc về nhóm sau. Nói thế nào nhỉ? Bộ phim không dở (sao mà Viện Hàn Lâm có thể lầm lẫn được, giữa mười ngàn phim năm 2015!), nhưng không hoàn toàn xuất sắc để có thể chạm đến sự nhức nhối mà lẽ ra cần có khi xem.

Spotlight (Tiêu Điểm) có thể nói là phim nổi bật nhất và gây bất ngờ nhiều nhất trong danh sách đề cử. Mở đầu phim khá gây nản lòng cho những ai không đủ kiên nhẫn. Nhưng khi đã bắt đầu nhập cuộc, bộ phim khiến ta không thể ngồi tựa lưng vào ghế nữa. Mạch phim nhanh dần đến mức tức thở, những sự thật hé lộ làm tan nát trái tim…

Với đề tài lạm dục tình dục của các linh mục, Spotlight không phải (tiếp tục không phải!) là một lựa chọn cho số đông. Phim không có những đoạn tình cảm nhẹ nhàng hay gây sốc nào cả. Phim chỉ có nói, nói, và nói. Nói rất nhiều, nói đến chóng mặt, nói đến đau tim. Như vậy đó, nhưng thật xuất sắc!

Spotlight là một phim xuất sắc!

… and the Oscar goes to…

THE EXCELLENT: SPOTLIGHT

Cảm ơn các bạn đã đọc!